Η διαδικασία του χωρισμού δεν ήταν ποτέ μια εύκολη κατάσταση για κανέναν. Παρατηρείται βεβαίως μια ευρεία γκάμα αντιδράσεων στα άτομα που βιώνουν έναν χωρισμό. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να δούμε ανθρώπους να γίνονται ιδιαιτέρως επιθετικοί, να έχουν έντονα ξεσπάσματα, συναισθήματα θυμού και μίσους προς τον πρώην σύντροφο αλλά και γενικευμένα προς την κοινωνία και τις αξίες της. Πολύ συχνά το άτομο περνά από μια φάση αναθεώρησης της κοσμοθεωρίας του προσπαθώντας να ανακτήσει και να αναπληρώσει το κενό που δημιουργείται μέσω της απώλειας.
Εφόσον λοιπόν αντιληφθούμε το χωρισμό ως ένα είδος απώλειας, δηλαδή το τέλος μιας οικείας κατάστασης και το πέρασμα σε κάτι άγνωστο που νομοτελειακά προκαλεί φόβο και άγχος, τότε η πιο συνηθισμένη ψυχική διαδρομή είναι το πένθος. Μέσα από ένα πλήθος αρνητικών συναισθημάτων και αποπροσανατολισμού για το στόχο της ζωής και της χαράς, το άτομο περνά λίγο έως πολύ από τα πέντε στάδια του πένθους, βιώνοντας το χωρισμό ως έναν μικρό θάνατο.
Τα στάδια αυτά είναι: Άρνηση. Κατά την περίοδο αυτή οι αμυντικοί μηχανισμοί του ατόμου λειτουργούν προστατευτικά προς την μείωση του άγχους, δίνοντας τον χρόνο να αναγνωριστεί ως μια καινούργια κατάσταση. Η άρνηση, ότι δηλαδή αυτό δεν έχει συμβεί σε μένα ή ότι πιθανόν να υπάρχει τρόπος να αντιστραφούν τα δεδομένα, κυριαρχεί στην ψυχή.
Όταν πια συνειδητοποιηθεί η απώλεια έρχεται το δεύτερο στάδιο που είναι ο θυμός. Εκεί το άτομο αναζητά κάποιον να φταίει. Είτε το σύντροφο είτε την οικογένεια, τη δουλειά, ή τους φίλους του. Στη χειρότερη περίπτωση ο ένοχος είναι ο ίδιος και η ανικανότητά του να κρατήσει κάποιον που αγαπά.
Στην Τρίτη φάση επέρχεται η διαπραγμάτευση και το άτομο αρχίζει να διαπιστώνει τα πραγματικά του συναισθήματα, ενώ διαπραγματεύεται την αναστροφή της κατάστασης είτε σε επίπεδο της σχέσης με τον άλλον είτε σε επίπεδο της σχέσης με τον εαυτό του.. έτσι προετοιμάζεται προοδευτικά να ζήσει το τέλος της σχέσης και να συνειδητοποιήσει αυτό που θα κρατήσει από την εμπειρία.
Το τέταρτο στάδιο είναι η κατάθλιψη, που επί εδάφους χωρισμού και διάρκειας μικρότερης των έξι μηνών δεν αξιολογείται κλινικά άρα δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Στην περίοδο αυτή ο άνθρωπος έρχεται σε επαφή με τα βαθιά υπαρξιακά του ζητήματα όπως η αβεβαιότητα για το μέλλον, ποιός είναι πραγματικά και τι αξίζει, πώς αντιλαμβάνεται την οντότητά του και πόσο την έχει εξαρτήσει στους άλλους. Συνηθισμένο είναι να βιώνει έντονο άγχος και φόβο, στεναχώρια και θλίψη που ψυχαναλυτικά θα μπορούσαμε να πούμε πως δηλώνουν τη βαθύτερη σχέση με τον εαυτό του.
Το τελικό στάδιο, το οποίο όμως βλέπουμε ότι δεν έπεται πάντα, είναι η αποδοχή της κατάστασης. Έτσι είτε το άτομο υιοθετεί συμπεριφορές δυσλειτουργικές προς την καθημερινότητά του, είτε η αποδοχή λειτουργεί λυτρωτικά. Στην πρώτη περίπτωση συναισθήματα ενοχής και φόβου μπορούν να οδηγήσουν σε σκέψεις και ερμηνείες εντελώς διαβρωτικές για το εγώ. Συμπτώματα πανικού όπως ναυτία, εμετός, ταχυπαλμία ή δυσκολία στην αναπνοή είναι συνηθισμένα.
Πολλές φορές τα άτομα που βιώνουν χωρισμό παραπονιούνται για επαναλαμβανόμενους εφιάλτες σε σχέση με το γεγονός, ανεξήγητη ανησυχία για το μέλλον και την υγεία τους ή την υγεία άλλων αγαπημένων ανθρώπων. Επιπρόσθετα σε αυτή τη φάση μπορεί να παρατηρείται δυσκολία συγκέντρωσης, μελαγχολία, απόσυρση και απάθεια. Στην περίπτωση αυτή μιλάμε για αγχώδη διαταραχή αποχωρισμού και η επαφή με κάποιον ειδικό κρίνεται απαραίτητη. Ο χωρισμός δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση μια ευχάριστη διαδικασία, το πώς όμως το βιώνει ο καθένας έχει να κάνει με τη σχέση που έχει χτίσει με τον εαυτό του. Ο άλλος, και η σχέση που φτιάχνουμε μαζί του είναι ένα καθρέφτισμα των υπαρξιακών μας αναζητήσεων και φόβων, έτσι ο καλύτερος τρόπος για να χαιρόμαστε τις σχέσεις μας είναι να μπορούμε να χαρούμε τον ίδιο μας τον εαυτό.